Ο «χαρούμενος» παχύσαρκος. Βιολογικοί μηχανισμοί

Κωνσταντίνος Κανελλάκης,
Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής,
Διδάκτωρ Πανεπιστημίαου Αθηνών, Καθηγητής Τμήματος Ψυχολογίας, Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος.

Η παχυσαρκία αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα με επιδημικές διαστάσεις. Οι παχύσαρκοι άνθρωποι εκτιμάται ότι υπερβαίνουν το ένα δισεκατομμύριο παγκοσμίως με αυξητική τάση. Επιπλέον η παχυσαρκία συναρτάται με πολλά προβλήματα υγείας (διαβήτης τύπου 2, υπέρταση κλπ) και μειώνει σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης.

 

Η αιτιολογία της παχυσαρκίας είναι σύμπλοκη. Βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες φέρεται να σχετίζονται με την εμφάνισή της.

 

Τυπικά η παχυσαρκία αποδίδεται σε ανισορροπία μεταξύ πρόσληψης και κατανάλωσης ενέργειας. Ωστόσο πλείστοι παράγοντες παρεμβαίνουν σε αυτή τη διαδικασία.

 

Γενετικοί παράγοντες σχετίζονται με την εμφάνιση της παχυσαρκίας, όπως υποδεικνύουν οικογενειακές μελέτες και μελέτες διδύμων. Ο μεταβολισμός ηρεμίας φαίνεται πως είναι γενετικά καθορισμένος. Το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για τη ρύθμιση της όρεξης. Επίσης γονίδια που ρυθμίζουν την παραγωγή ορμονών και πεπτιδίων πιθανότατα σχετίζονται με την εμφάνιση της παχυσαρκίας.

 

Νευροχημικές διαταραχές επίσης παίζουν σημαντικό ρόλο. Ο λιπώδης ιστός φαίνεται πως λειτουργεί ως όργανο του ενδοκρινικού συστήματος. Μία σειρά ορμονών και πεπτιδίων φαίνεται να παίζει ρυθμιστικό ρόλο στο ΚΝΣ σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας, ευαισθησία στην ινσουλίνη, μεταβολοισμό λιπιδίων και υδατανθράκων κλπ. Τέτοιες ουσίες περιλαμβάνουν την λεπτίνη, ινσουλίνη, νευροπεπτίδιο Υ, γκρελίνη κλπ.

 

Ο ρόλος του υποθαλάμου στην παχυσαρκία είναι κεντρικός. Ευαισθητοποίηση της ντοπαμινεργικής οδού ελέγχου του κινήτρου και της ανταμοιβής στον εγκέφαλο, καθώς και απορρύθμιση των μηχανισμών ευχαρίστησης μπορεί επίσης να συμβάλλουν. Επίσης θεωρίες οικονομίας της συμπεριφοράς συνεισφέρουν στην εξήγηση του φαινομένου.

 

Εξελικτικές θεωρίες της παχυσαρκίας προβλέπουν ότι η πάθηση μπορεί να είναι προσαρμοστική στις συνθήκες διατροφής πρωίμων περιόδων της ανθρώπινης εξέλιξης, λόγω περιορισμένης και ασταθούς ανεύρεσης τροφής. Έτσι φαίνεται να εξηγούνται οι διαφορές στα επίπεδα παχυσαρκίας μεταξύ εθνικών ομάδων.

 

Εν κατακλείδει φαίνεται πως δύο στοιχεία είναι βασικά στην εμφάνιση της παχυσαρκίας. Η μετάβαση από έναν κυρίως αγροτικό σε έναν τεχνολογικό -αστικό τρόπο ζωής, και η ικανότητα του περιβάλλοντος να μας παρασύρει σε υπερκατανάλωση τροφής και καθιστικό τρόπο ζωής.

Διαβάστηκε 1288 φορές

Share it

Νέα & Ενημερώσεις

Στοιχεία Επικοινωνίας

Μαιάνδρου 23
115 28, Αθήνα
+30 210 7211845

Αναζήτηση