Ανοσία, αντίσταση στην ινσουλίνη και παχυσαρκία

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Ε. ΓΕΡΜΕΝΗΣ
Καθηγητής – Διευθυντής
Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας
Τμήμα Ιατρικής – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Οι εκτεταμένες μεταβολικές, ενδοκρινικές και ανοσιακές αλληλεπιδράσεις που λαμβάνουν
χώρα στο λιπώδη ιστό, υποδεικνύουν ότι αντιπροσωπεύει μια ενιαία λειτουργική οντότητα με
σημαντικές επιδράσεις στην ομοιόσταση ολόκληρου του οργανισμού. Υπό φυσιολογικές συνθήκες,
ένα εξαιρετικά οργανωμένο δίκτυο ανοσοκυττάρων και ανοσιακών μηχανισμών διασφαλίζει τη
δομική και λειτουργική ακεραιότητα του λιπώδους ιστού. Τα μακροφάγα αποτελούν το μεγαλύτερο
πληθυσμό ανοσοκυττάρων, αντιπροσωπεύοντας φυσιολογικά το 5% του συνόλου των κυττάρων του
λιπώδους ιστού.
Η παχυσαρκία, λόγω της άμεσης εξελικτικής σχέσης των μεταβολικών και των ανοσιακών
οδών, προκαλεί μεγάλες αλλαγές στον αριθμό, στο φαινότυπο και στην ιστική κατανομή των
ανοσοκυττάρων του λιπώδους ιστού, καθώς και προσέλκυση διαφορετικών ανοσοκυτταρικών
υποπληθυσμών, οι οποίες πυροδοτούνται από φλεγμονώδη και αντιφλεγμονώδη βιοδραστικά
μόρια που παράγονται από τα λιποκύτταρα. Έτσι, τα μισά περίπου από τα κύτταρα του λιπώδους
ιστού στα παχύσαρκα άτομα είναι μακροφάγα. Τα μακροφάγα αυτά χαρακτηρίζονται από το
φλεγμονώδη φαινότυπο των κλασικά ενεργοποιημένων μακροφάγων (Μ1), ενώ, στα αδύνατα
άτομα, ο φαινότυπος των μακροφάγων του λιπώδους ιστού είναι εκείνος των αντιφλεγμονωδών
εναλλακτικά ενεργοποιημένων μακροφάγων (Μ2). Τα Μ1-μακροφάγα παράγουν σειρά
φλεγμονωδών παραγόντων (TNF-α, IL-6, IL-1β, CCL2, MIF κ.ά.), με αποτέλεσμα την ανάπτυξη
τοπικής φλεγμονής. Ισχυρές πειραματικές ενδείξεις υποστηρίζουν ότι σημαντική συμβολή στη
σοβαρή διαταραχή της λειτουργίας του δικτύου των ανοσιακών μηχανισμών του λιπώδους ιστού
των παχυσάρκων που συνεπάγονται αυτές οι αλλαγές, έχουν και άλλα μυελογενή ανοσοκύτταρα
(δενδριτικά και σιτευτικά κύτταρα, κοκκιοκύτταρα), καθώς και λεμφοκυτταρικοί πληθυσμοί. Οι
ποσοτικές και λειτουργικές διαταραχές των λεμφοκυττάρων του λιπώδους ιστού, μάλιστα, φαίνεται
ότι εμφανίζονται στους παχύσαρκους αρκετά πριν από τις διαταραχές των μακροφάγων.
Η διάχυση των φλεγμονωδών παραγόντων που παράγονται στο λιπώδη ιστό των
παχυσάρκων, προς τη συστηματική κυκλοφορία επηρεάζει τη λειτουργία απομακρυσμένων
οργάνων και οδηγεί την ανάπτυξη συστηματικής φλεγμονής. Πρόκειται για μια ήπια, χρόνια
φλεγμονή (μεταφλεγμονή), που συνοδεύεται από μέτριου βαθμού αύξηση της συγκέντρωσης των
φλεγμονωδών παραγόντων και δεν παρουσιάζει τα κλινικά χαρακτηριστικά της τυπικής φλεγμονής.
Παρά την ηπιότητά της, όμως, η επαγόμενη από την παχυσαρκία φλεγμονή επηρεάζει σημαντικά τη
λειτουργία πολλών μεταβολικών οδών επάγοντας, μεταξύ άλλων, και αντίσταση στην ινσουλίνη,
τόσο στο λιπώδη ιστό, όσο και στο ήπαρ και στους σκελετικούς μύες. Κατ’ αυτή την έννοια, η
φλεγμονή του λιπώδους ιστού αντιπροσωπεύει το βασικό μηχανισμό που συνδέει την παχυσαρκία
με τις μεταβολικές (μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτης τύπου 2) και αγγειακές επιπλοκές της.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία
MCNELIS JC, OLEFSKY JM. Macrophages, immunity, and metabolic disease. Immunity 2014;41:36-48
MRAZ M, HALUZIK M. The role of adipose tissue immune cells in obesity and low-grade inflammation. J
Endocrinol 2014;222:R113-27
ODEGAARD JI, CHAWLA A. Pleiotropic actions of insulin resistance and inflammation in metabolic homeostasis.
Science 2013;339:172-7
OLEFSKY JM, GLASS CK. Macrophages, inflammation, and insulin resistance. Annu Rev Physiol 2010;72:219-46
SEIJKENS T, KUSTERS P, CHATZIGEORGIOU A, CHAVAKIS T, LUTGENS E. Immune cell crosstalk in obesity: a key
role for costimulation? Diabetes 2014;63:3982-91

Διαβάστηκε 475 φορές

Share it

Στοιχεία Επικοινωνίας

Μαιάνδρου 23
115 28, Αθήνα
+30 210 7211845

Αναζήτηση